O afecto que lle temos aos cemiterios non é deste mundo. É unha mestura algo irracional de superstición, melancolía e medo. Reverencia e inseguridade. Cando morre alguén quen quedan retratados son os vivos, coa barra libre para os superlativos ou o silencio rabioso da compracencia. Os cemiterios non explican aos mortos, definen que facemos nós co suceso da morte, sexan panteóns ou nichos.
No cemiterio de San Francisco, en Ourense, que non é este, hai unha frase na entrada que reza (é un supoñer): O destino do corpo aquí o vedes, o da alma segundo obredes. Naturalmente, reza en castelán falen no que falen os mortos. Porque, como en todo o resto, a comunicación está feita para os vivos, aínda que non é seguro que para todos.
A néboa no cemiterio de Alperiz, no Saviñao, non é alegórica. Non representa atravesar ningunha lagoa. A pesar de que o alegórico queda espléndido aínda que antigo, aquí a néboa é máis fronteira entre dous montes e tanto as cruces como as aspas non queren estar en batalla por cal das dúas representa mellor a realidade do presente. Non é un castelo fronte o bosque que avanza, nin unha guerra de civilizacións. Son dúas formas de demostrar que fagamos o que fagamos sempre deixamos un rastro moito máis grande cá nós.
