Domingo 8, Decembro 2019
Home Cultura UNHA LECTURA CEIBA PARA UNHA PERSISTENCIA APAIXONADA

UNHA LECTURA CEIBA PARA UNHA PERSISTENCIA APAIXONADA

POESÍA
González Fernández, Helena (Ed.). Rosalía feminista. Xerais, 2019

 

 

por Ana Romaní

A contundencia do título anuncia un libro que non se conforma. O limiar avisa: é unha posición de lectura ceiba. Desde aí esta escolma descóbrese como artefacto que pode xerar unha certa incomodidade. E está ben que así sexa. É a súa vocación. Rosalía feminista non é un sofá mol no que deitarse e abandonarse a ler senón o encontro cunha voz que nas múltiples figuras e figuracións que perfila está decote sacándonos de sitio.

Helena González reúne nesta obra os poemas de Rosalía de Castro á luz dos instrumentos que achegan pensadoras contemporáneas; por aquí andan as vidas precarias de Judith Buttler, o desexo de escrita de Helene Cixous, o feminismo celebrativo de Enma Goldman, a praxe feminista de Fina Birulés, xunto ás referencias a María Xosé Agra e María Xosé Queizán ou as evocacións de Emily Dickinson e María Mercé Marçal. O propósito: lermos con instrumentos de hoxe unha poética de sempre. E a obra da poeta non só resiste sólida á luz desas lecturas senón que emerxe máis audaz aínda, de ser iso posíbel.

A cartografía da escolma foxe do mapa máis previsíbel. Erra quen se dispoña a ler unha e outra vez nestas páxinas “A Xustiza pola man”, “As literatas” ou Lieders. Este é tal vez un dos acertos que máis desconcertan da obra, porque fóra desas evidencias o que Rosalía feminista presenta é un itinerario que obriga a unha descolocación: non so é feminista aquilo que fala da inxustiza que viven as mulleres ou aquilo que demanda unha reparación da desigualdade, feminista é tamén a posición que desvela o urdido da trama, esa na que os corpos son sometidos, aplícanse normas coma tenaces, as arestas cotiás laminan as vidas, traba a carne unha inxusta distribución de recursos e roles… e moitas outras cordas que tensan a voz dalgún dos poemas aquí recollidos. Lemos unha Rosalía que desvela eses cruzamentos e faino non só desde a denuncia, tamén desde o acollemento desas vidas e desde a furia e a ironía.

O reto anúnciase desde o limiar como unha das liñas de forza da edición, tanto na lectura (“Isto non é outra escolma. É un reto”) como na arquitectura da antoloxía. Evita por exemplo, compracerse na evidencia e ficar só en poemas como “A Xustiza pola man”. Decídese unicamente polo rexistro poético (agás Lieders a xeito de manifesto) e non apela aos textos en prosa máis explícitos nos trazos feministas. Lonxe do suxeito lírico e confesional susténtase no poético dramático e narrativo e estamos diante dun gran teatro de personaxes. É así que a obra non reforza á Rosalía do íntimo senón á escritora que ficcionaliza. Reto da obra é tamén non ficar no slogan, no mostrar a evidencia, no deixarse ir na inercia, non obrigarse a responder con exemplos á pregunta “que fai de Rosalía unha feminista?” No seu lugar enmarca a lectura con temas do pensamento contemporáneo e explora como emerxe o poema nesas compañías.

Iso si, saiban que ao pecharmos o libro non teremos acougo, ese sosego anestésico que produce a resolución dun enigma, senón unha urxencia, a de volver ler a obra de Rosalía de Castro. Iso que, por outra banda, un proxecto así procura: mostrar un horizonte para unha persistencia apaixonada.

______

Texto lido na presentación de Rosalía feminista de Helena González na Feira do Libro da Coruña, agosto 2019.

[td_block_7 f_header_font_transform=”uppercase” ajax_pagination=”next_prev” sort=”” category_id=”” custom_title=”Novidades”]