Domingo 22, Setembro 2019
Home Cultura Protexta

Protexta

DESDE A RIBEIRA DO SAR

Rosalía de Castro é a autora que recibiu máis atención crítica de entre todos os clásicos da literatura galega e unha das causas desa proliferación de estudos sobre a súa obra reside, sen dúbida, no interese que esperta, especialmente a súa obra poética, tanto nos campo literario galego como no do hispanismo. O seu último libro de poemas escrito en castelán é o responsable dese estratéxico asalto ao canon da cultura hexemónica que exerceu durante décadas un efecto de imán eficacísimo na atracción de lectores para o conxunto da súa obra.

PULSAR A CULTURA CONTEMPORÁNEA DE BASE

Xa van case dez anos desde que un grupo de investigadoras e investigadores vinculados ao departamento de Historia da Arte da USC, baixo o liderado de Marisa Sobrino, iniciaran o proxecto “Canles alternativas de creación experimental. O Eixo Atlántico: 1975-2010”. O proxecto deu resultados relativamente satisfactorios até o seu peche formal no 2013. Conseguiu ‘producir coñecemento’ –ou, cando menos, condensalo– sobre unha serie de iniciativas de artistas que quedaran á marxe da historia da arte canónica que se empezou a escribir nos oitenta.

DISTOPÍA EXITOSA

Non deixa de resultar curioso que nun espazo de poucos meses pasasen polo andel de novidades en galego tres novelas distópicas. Tampouco hai que partir a cabeza a buscar unha explicación para esta coincidencia: xa sabemos que, entre nós, as escritoras escriben, e as editoras publican cando lles cadra, e é certo, ademais, que desde a publicación de Soños eléctricos, de Ramón Caride Ogando, en 1992, non deixaron nunca de pingar as novelas de tema distópico.

GUÍA PARA VIAXES MÁXICAS

A relación da cultura galega con Islandia foise estreitando moito nas últimas décadas, en parte pola fortuna de contar con embaixadores excepcionais como o poeta e tradutor Elías Portela, pero tamén é de xustiza recoñecer a liña islandesa que desenvolveu desde os seus inicios a editora Rinoceronte.

NOVAMENTE XELA

Poesía reunida (1982-2004), con introdución e notas de María Xesús Nogueira, tenta ser un achegamento definitivo á totalidade da obra poética de Xela Arias, recuperando os catro títulos editados até a súa morte en 2003, e tamén aqueloutros textos que non adquiriron a dimensión de obras impresas como conxunto. Aínda que o título rexeitado en vida pola propia poeta, Lili sen pistolas, segue sen aparecer, aspecto que, creo, habería que reconsiderar.

PENSAR A (NOSA) CONDICIÓN ANIMAL

Sirvan estas liñas para darlle valor á filosofía galega, tan pouco presente nas nosas letras e á que, cando ten a rara fortuna de asomar a cabeza –pois non son moitas as editoriais que apostan pola disciplina–, non se lle soe prestar demasiada atención. Rebeca Baceiredo é unha das súas máis relevantes expoñentes na actualidade, afirmación que se explica dada a calidade, envergadura teórica e rigor analítico dos diversos ensaios publicados nos últimos anos.

ARDER

O que fica baixo o signo fractal do sete ten a virtude de dispensar vida e movemento manténdoo todo reunido no ser. Así o dixo Hipócrates e así sucede en Feliz Idade, libro que tardou sete anos en xestarse e que, nas súas sete partes, é un canto extremado á vida en continuo e total dinamismo, comezando e fenecendo sen pausa. Nel Olga Novo conta a experiencia gozosa da maternidade, preserva a memoria do pai e logra que o ser, a vida e o universo respiren ao unísono e se entrelacen por medio do amor, da beleza e da poesía conseguindo, ademais, exacerbar até alturas nunca vistas ese vitalismo cósmico tan de seu. 

POESÍA NA ÉPOCA DA REPRODUCIBILIDADE DIXITAL

Celia Parra coñece moi ben o medio no que escribe —a poesía— e os medios sobre os que escribe, os soportes dixitais e o mundo audiovisual. Coñéceos tan ben que desenvolve unha reflexión en versos que parece ampliar os postulados de Walter Benjamin no seu famoso ensaio de 1936: no mundo contemporáneo, a poesía da autora ourensá atravesa as pantallas e desafía a súa aura recargable que ilumina constantemente os espazos íntimos.

PARA PENSAR SOBRE O TEATRO QUE VEMOS AGORA

«A arte do teatro é a arte do hic et nunc, do aqui e agora, e, por tanto, da vivência presente» pode lerse no libro de Afonso Becerra de Becerreá, Confio-te o meu corpo. A dramaturgia pós-dramática, publicado dentro da colección Alicerces de Através editora. É un ensaio que reflicte sobre o teatro que é feito aquí e agora, analizando os modos de creación contemporáneos e os seus participantes.

O EXTRAORDINARIO DA VIDA

Son moitos e moi diversos os proxectos, non unicamente poéticos nin narrativos, que avalan a Antón Lopo como unha das personalidades máis inquietas e innovadoras da literatura galega das últimas décadas. Nas coordenadas desa constante experimentación debemos situar a narración Extraordinario, publicada ao tempo que o poemario Corpo. A novela, que ve a luz case unha década despois da inquietante distopía Obediencia (2010), insírese no triángulo que delimita grosso modo o espazo temático desenvolvido polo escritor no conxunto da súa produción: o corpo, as identidades e os espazos.

A NACIÓN RESISTENTE E OPTIMISTA

Camilo Nogueira compartiu durante as catro últimas décadas a súa intensa actividade política coa escritura ensaística. Dende a publicación do libro de conversas con Suso de Toro, Camilo Nogueira e outras voces (Xerais, 1991), abriu o complexo relato da memoria da nación, ao que dende entón fixo valiosas achegas nas que recolleu a cerna do seu ideario político. Obras nas que enuncia unha mensaxe esperanzada para unha Galicia con vontade de mudar a súa perspectiva histórica.