Domingo 28, Novembro 2021
HomeCulturaMasa Crítica

Masa Crítica

A MÚSICA COMO REFUXIO

Houbo un momento en que parecía que os deuses do pop puxeran a súa man sobre os ombros de Teenage Fanclub, catro mozos escoceses que soaban como unha enfeitizante combinación da enerxía desleixada do seu tempo, a época de Nirvana, e a capacidade para a melodía, as harmonías vocais e as guitarras cantareiras de The Byrds. Discos como Grand Prix ou Songs from Northern Britain rebordaban cancións perfectas no seu clasicismo contemporáneo, pero nunca chegaron a dar o paso ao éxito masivo.

SENTIMENTAL: O RISO NO ANO DAS FIESTRAS

Foi un ano tan estraño, de proxectos en suspenso, de iniciativas adiadas, que as fitas que chegaban ás salas e reunían a un público fiel na cadeira deberían gabarse como pequenos milagres. Isto non exime que a selección das candidaturas dos Goya entregados a comezos de marzo fose tan anodina coma desacertada (o das 13 posibilidades de Adú, de Mediaset, é para repensalo todo).

UN CEO POBOADO DE PAXAROS NEGROS

Este é o terceiro tomo da triloxía familiar de Martín, que comenzou coa historia dos pais en Las guerras silenciosas (2014) e continuou en Jamás tendré 20 años (2017) coa dos avós. Agora completa o percorrido interxeracional e familiar polos últimos noventa anos da historia de España coa súa propia adolescencia. Unha obra magna non só polo percorrido temporal senón, sobre todo, polo emocional, pola catarse vicaria que pode (e debe) significar.

UNHA PONTE ENTRE O ANTIGO E O NOVO

Non hai ano no que o pasado non nos dea unha sorpresa. Semella que aínda queda música por descubrir non só ao afeccionado medio, senón incluso ao especialista máis dedicado. Non importa que os arquivos das discográficas e os caixóns de discos esquecidos veñan sendo escrutados durante décadas por ducias de buscadores de tesouros ocultos, cun empeño e atención digna dos investigadores da vacina do Covid 19.

MIRANDO ATRÁS

Houbo uns anos da década dos oitenta nos que se desatou unha pequena, e pintoresca, guerra verbal entre os que querían retomar a música dos sesenta máis esquecida como resposta aos vicios do amaneirado pop do momento e os que pedían música nova e contemporánea que rachara lazos co pasado. Un tamén tomou partido, adiviñen vostedes por quen, pero visto dende hoxe ámbalas partes tiñan parte de razón e razóns pouco atinadas.

EL ROBO DEL SIGLO: O POR E O PARA

O asalto ao Banco Río en Acassuso en xaneiro de 2006 supuxo un fito na cultura arxentina: un furado, un túnel, unha rede de sumidoiros e un botín de 20 millóns de dólares que mantiveron aos arxentinos pegados á televisión. Desde entón cancións, libros, artigos, e agora este filme, seguen a agrandar o mito. Un suceso extraordinario, tanto polo perfil non usual dos delincuentes e a planificación meticulosa do golpe, como pola simpatía que espertou a banda entre a poboación. Lembremos que logo do corralito do goberno de Fernando de la Rúa, a desconfianza nas entidades bancarias seguía moi presente na sociedade arxentina... En cal non.

UN TESOURO ESQUECIDO

Houbo un tempo en que un andaba preocupado porque non era quen de manter o pulso desa feroz carreira que hoxe en día libran os lanzamentos musicais. Como sobran as preocupacións polas cousas realmente importantes, un día chegas á conclusión de que é imposible ter orellas para todo o que satura as redes de música e, sen gardar as antenas, agardas a que a música que de verdade importa chegue a ti. Sempre chega. E moitas veces a ignorancia fai de mellor amiga e descóbreche algo que pasaras por alto por quen sabe que razóns, e gozas do vello como se acabaras de abrir un agasallo inesperado.

A ESTRELA DO ROCK QUE NINGUÉN COÑECE

Na contradición do título desta recensión agóchanse unha arela e á vez unha sospeita. A arela é deixar claro que nun mundo perfecto (canto aparece esta frase nos textos sobre Prophet!) o noso querido Chuck debería ser recoñecido como un dos mellores representantes do rock de autor de raíz norteamericana: fantástico guitarrista, cantante de personalidade inconfundible e escritor con excelente man para as palabras, hai moi poucos artistas do seu estilo á súa altura. As comparacións con Tom Petty abondan ao falar da súa música, pero Prophet é máis novo, criouse no tempo do punk e botou os dentes nos turbulentos Green on Red, así que carece desa tona satinada que facía de Petty un ídolo de masas. De aí a sospeita.

NA OLLADA DO OUTRO

Lin a novela logo da insistencia de P, que con máis de 60 primaveras confesara quedar présa pola historia de Marianne e Connell. Rematei as páxinas cunha desidia tan brutal que sospeitei ter perdido a sensibilidade toda. Que The Guardian recoñecese o libro como un dos máis sobresaíntes do século XXI ficaría xeitoso como reclamo na faixa en papel, a min non me pillarían noutra. Logo comezou o resto do complot: a serie convencía a crítica e público, que aplaudía a historia intermitente destes dous mozos na Irlanda dos 2000.

DA EMOCIÓN Á RAZÓN

Liberto é a opera prima da compañía Marelas, coa que Tamara Canosa se amosa con éxito na faceta de directora. A peza aborda a eutanasia desde unha perspectiva dura e orixinal: a de Liberto, un bebé acabado de nacer para quen a vida é un sufrimento desde o primeiro batido do seu corazón. A perspectiva da nai, interpretada de xeito soberbio por Rocío González, permite á autora levar a obra cara a outros asuntos que a converten nun crisol de reflexións, irónicas e críticas, arredor da maternidade, a liberdade, a deshumanización do sistema sanitario e, sobre todo, a dor e a perda como motores de cambio na vida.

MÚSICA CELESTIAL

A primeira sensación canda a edición do segundo disco de A Girl Called Eddy é de estrañeza. Como é posible que pasaran dezaseis anos dende o seu debut, tendo en conta a boa acollida que tivo este? Amosando unha saudable capacidade de rirse de si mesma, o primeiro que se escoita no disco, antes de comezar a primeira canción, é unha voz que pregunta: Onde estiveches, rapaza? “A vida”, seica dixo nunha entrevista, “que voa sen que ninguén se dea conta”. Pode que Erin Moran, a muller que se agocha tras o nome artístico, dea a clave nunha das súas letras, a que fala de cargar co peso de toda unha vida de soños.

PINOCCHIO. DÁBAMO O NARIZ

Dado a coñecer internacionalmente con Gomorra (2008), adaptación da novela de Saviano sobre os tentáculos da Camorra, e aplaudido máis tarde por títulos como Reality (2012) ou Dogman (2018), Matteo Garrone estreaba traballo na pasada Berlinale: unha nova adaptación de Pinnochio. Nominada a 15 premios Donatello dos que acadou 5 técnicos, chegaba logo de semanas de confinamento ás pantallas do noso país a finais de setembro. Se impensable era o seu director, o actor barallado para o papel de Geppetto levaba tamén á sorpresa: Toni Servillo.

SE NON PODO BAILAR, ESTA NON É A MIÑA REVOLUCIÓN

Así respondeu a anarquista Emma Goldman aos que a increpaban por bailar nas reunións políticas e é que non hai nada máis libre que un corpo en movemento. La Ribot (Madrid, 1962) sabe empregar moi ben o seu coma un corpo intelixente que constrúe, desde a danza, un relato que dinamita as categorías. Armándose desde as marxes transgride os convencionalismos respecto ao público, o coleccionista, a improvisación, o espazo, o tempo ou o corpo, recodificando a ortodoxia da videoarte, a pintura ou a performance.

NON TRABALLARÁS

Hoxe en día é usual que se traspasen as fronteiras entre medios para adaptar obras dun a outro. Pasa continuamente entre a BD e o cinema, en ambos sentidos ademais. Adaptar sempre é un tema delicado, os cambios necesarios que se fan en guión, formato e intención autorial non sempre son ben entendidos ou recibidos polo público, máis aínda cando se trata de textos tan asentados no acervo cultural coma unha obra de Quevedo.

OS NÓS DE DALILA GONÇALVES

A inauguración da mostra de Dalila Gonçalves, o pasado día 17 de setembro, formou parte do evento Aberto, a primeira acción pública de A Contemporánea (Asociación de Galerías de Arte Contemporánea de Galicia). Catro galerías compostelás (Luísa Pita, Metro, Nordés e Trinta ―que expón á sempre interesante Pamen Pereira―), Marisa Marimón de Ourense, PM8 de Vigo e as coruñesas Moret Art e Vilaseco coordináronse para visibilizar xuntas a nova tempada. E tamén os novos azos que parece coller o sector grazas ás diferentes iniciativas civís, que contrastan co devalo dunhas institucións públicas totalmente desganadas.

NADA É O QUE PARECE

Verónica e a vida… ¡Verónica é a vida! Ela é a protagonista da película: loitadora na pescuda da súa liberdade e opoñendo digna resistencia fronte a toda caste de agresións polo Poder. O escenario histórico do filme é unha plantación onde un colectivo de afroamericanos no curso da Guerra Civil norteamericana sofren o Poder, a barbarie, a explotación, de parte dun feixe de soldados confederados, sudistas; e, fronte a eles, opoñen unha intelixente resposta con Dignidade, resistencia, Revolución, que reproduce ciclicamente intentos de fuxida do campo que causan balbordo e desorientación entre os opresores e fan que se convertan en monstros uniformados sen escrúpulos á hora de tomar represalias.

THE PLOT AGAINST AMERICA: ALÉN DO ESPELLO

Agardamos con ansia a miniserie A Dry Run de David Simon sobre os batallóns norteamericanos que loitaron contra os fascistas durante a Guerra Civil Española. Cando o proxecto se deu a coñecer hai un ano, o creador de The Wire, Treme ou The Deuce recibía ameazas por Twitter. Seica levamos moi ben isto da memoria histórica e as cunetas, e algúns decidiron advertilo sobre tratar as lerias do franquismo segundo se tiñan silenciado.

AND THEN WE DANCED: PAS DE DEUX LIBRE

O máis sensato sería ter botado man dun título máis lixeiro, se cadra dunha comedia que axudara a levar mellor tanto confinamento, pero o filme de Levan Akin cruzouse e non puiden ceder. Atrapoume a historia deste mozo, Merab (Levan Gelbakhiani), quen desde moi novo ensaia nun grupo de danza xeorxiana. O seu mundo fica sacudido coa chegada de Irakli (Bachi Valishvili), que se converte non seu rival pola vacante da Compañía Nacional de Danza e, sobre todo, no seu desexo.

ESTE CHEQUE NON PAGARÁ O MEDO A MORRER

Nesta segunda entrega das aventuras en banda deseñada de Pepe Carvalho, o personaxe creado por Vázquez Montalbán, un vello coñecido de cando nos tempos mozos traballara para a CIA aparece morto cunhas bragas no peto. O historial de mullereiro e festeiro da vítima non axuda, mais a viúva non cre a versión oficial da policía e contrata ao detective, que axiña descubre o complicado do caso e os poderes fácticos que vai ter que enfrontar.

POR AMOR Á ARTE

Xa falamos aquí de Strange Mystery Flower cando apenas nacía. Pasou o tempo e semellaba que aquela orixinal e engaiolante idea inicial non ía dar máis de si. Por sorte, aínda coas dificultades que adoitan sufrir os proxectos que se saen do habitual, hoxe temos na man un CD ben xeitoso que polo menos dará fe da súa existencia. Porque aínda que poñerse a musicar poemas de William Blake non semella o máis viable comercialmente, visto o resultado sería unha auténtica mágoa non telo levado a bo porto.