Domingo 27, Setembro 2020
Home Cultura

Cultura

NADA É O QUE PARECE

Verónica e a vida… ¡Verónica é a vida! Ela é a protagonista da película: loitadora na pescuda da súa liberdade e opoñendo digna resistencia fronte a toda caste de agresións polo Poder. O escenario histórico do filme é unha plantación onde un colectivo de afroamericanos no curso da Guerra Civil norteamericana sofren o Poder, a barbarie, a explotación, de parte dun feixe de soldados confederados, sudistas; e, fronte a eles, opoñen unha intelixente resposta con Dignidade, resistencia, Revolución, que reproduce ciclicamente intentos de fuxida do campo que causan balbordo e desorientación entre os opresores e fan que se convertan en monstros uniformados sen escrúpulos á hora de tomar represalias.

O ABRAIO NA OLLADA DE ISAAC

Cen anos en tensión. Os de Isaac Díaz Pardo, que se nos foi de esguello un día en que a parda o colleu despreveñido. Contribuiu coma poucos a despresurizar o país, esa súa e nosa Galicia sobre a que os especuladores e cipaios -aos que tanto se referiu nos seus textos máis inconformistas- forzaron e forzan ciclos de doma e castración. Foise deixando referentes de revoltas aprazadas, de protestas reprimidas, de desafíos coutados...Para motivar o pensamento e a acción dos bos e xenerosos, máis alá do politicamente correcto. Foi o seu un permanente camiño de volta. [por Camiño Noia]

A CRÓNICA PROFÉTICA DA PESTE

Coa ficción narrativa de La peste (1947), deseñada con trazos de realidade na cidade de Orán en 194..., Albert Camus quixo facer unha alegoría do sufrimento físico e moral producido polo nazismo e a loita da Resistencia, de todas as resistencias contra calquera tiranía, convidando a reflexionar sobre as actitudes individuais e colectivas dunha poboación en situación de conflito. «Je veux exprimer au moyen de La Peste l’étouffement dont nous avons souffert et l’atmosphère de menace et d’exil dans laquelle nous avons vécu. Je veux du même coup étendre cette interprétation à la notion d’existence en général.

CITA EN SAN ANDRÉS DE TEIXIDO

Un virus percorre o mundo: o virus do capitalismo. E a crise provocada pola pandemia da covid-19 ten causa e é consecuencia do capitalismo. Neste libro o filósofo esloveno propón unha reflexión, de urxencia, e un debate imprescindíbeis ao redor dos cambios sociais que se están a dar e do rumbo que queremos pórlle ás nosas vidas e sociedades para que estas (e outras) catástrofes non se produzan cada vez máis. Grazas á tradución de Carlos Aymerich e ao labor editorial de Galaxia contamos coa obra de Žižek en galego, case de forma inmediata ao orixinal en inglés e simultánea á castelá.

A POÉTICA DAS REDES

É evidente que nos últimos anos a rede mudou a nosa sociedade. Non só pola simple chegada de internet, a súa popularización crecente ou o seu salto á ubicuidade dos nosos móbiles, tamén pola fortuna que certas tendencias desta desenvolveron. A aparición de plataformas como Facebook, Twitter, Youtube, Snapchat, Instagram ou Tiktok conseguiu que as persoas usuarias puidesen dar un salto que só dez anos atrás parecía imposíbel: de simples consumidoras pasivas de contidos a creadoras e emisoras cun público potencial de miles de espectadores. [Un artigo de Mario Regueira]

UN RESUMO DO MUNDO, UN NOVO LUGAR

Estes días, o CGAC acolle no corazón da súa sede unha instalación de Francesc Torres —A campá hermética. Espazo para unha antropoloxía intransferible (2018)— onde o catalán exhibe recordos coleccionados ao longo de toda unha vida, facendo especial fincapé na infancia. Danse cita no ventre escuro e transparente das vitrinas: vehículos de lata, cómics e revistas, xogos de indios e vaqueiros... En definitiva, un resumo persoal e minucioso do cosmos, da súa multiplicidade histórica e diaria, da súa contundencia enumerada.

VIRAR O RETRATO. FACÊ-LO FLOR

O meu retrato primeiro, fora os de beba, é a fotografia vestida de gallega. Devia andar polos cinco ou seis anos e começara a participar no grupo da escola, Abrente. O retrato foi feito no pátio da casa, terra, cimento e blocos. Eu levo uma saia encarnada com as suas pretas riscas de veludo, uma camisa de homem branca, que não dava para encaixes e rendas, e um pano a modo de dengue. Modelo Korosi Dansas. Pareço um paucinho. Sou delgadinha e tenho os braços em alto, por cima da cabeça, com os dedos prontos a triscar.

POLOS MEANDROS DO MEKONG

A saúde dun sistema literario pasa, entre outros, polos fluxos de tradución directa e inversa, así como pola calidade dos textos traducidos. A comezos deste ano, a aparición en galego de O amante de Marguerite Duras en tradución de Oriana Méndez para Kalandraka foi unha decisión respondida en diversos foros cun entusiasmo salientable. A literatura galega semellaba manifestar así a necesidade de continuar a engrosar o corpus de textos da literatura mundial, tanto clásicos como recentes, en tradución.

A NARRATIVA DA NACIÓN

O primeiro que me chama a atención e me comprace no volume de Mario Regueira  Narrativa e imaxinario nacional na reconstrución do campo literario de posguerra (1936-1966), publicado por Xerais, é o emprego do epígrafe “imaxinario nacional”. E isto porque o termo ‘imaxinario’ propón un suxeito que entrelace co nivel simbólico (a lingua galega) e co nivel real (intanxible e imposible de simbolizar, mais que deixa algunhas fendas a partir no emprego no título da palabra posguerra). E isto porque este suxeito (a nación galega) segue aínda vivo, malia a tentativa fascista de eliminalo.

[LINGUA] DA NORMALIZACIÓN SEN CONFLITO AO CONFLITO SEN NORMALIZACIÓN

Cando en 2005 se constituíu o primeiro goberno galeguista e progresista da Xunta saído directamente do voto popular, algúns pensamos que un novo ciclo se abría na política galega. Craso erro: non se abría, senón que se pechaba. A que estreou un novo ciclo foi a volta ao poder dun Partido Popular liderado por Alberto Núñez Feijóo. Un ciclo novo, tamén, na política lingüística galega. Imos ver. [Un artigo de Henrique Monteagudo]

BE WATER: ESPELLO DUN POSIBLE FUTURO?

O consumismo feroz está a provocar unha crise ambiental sen precedentes, que se reflicte na degradación do chan, na contaminación e nos efectos negativos do cambio climático. A literatura non é allea a esta emerxencia planetaria, como evidencia Isabel Mociño-González en Narrativas de ficção científica para a infância e a juventude, na que analiza unha serie de textos que alenta a capacidade de pensar de xeito crítico, ético e creativo ante situacións socioambientais que ameazan o futuro do ecosistema global.

O LADO ESCURO DO CORAZÓN

Hai historias que non acaban nunca, e non son precisamente as de amor, que poden rematar cun “quérote bastante” ou con calquera outra frase lapidaria das que a vida conxugal e burguesa nos ten preparadas. As historias de abuso dentro dos límites do fogar viven para sempre nas mentes das vítimas e no silencio dos que calan. Hai escuridades que dan medo e abismos aos que non nos apetece mirar, non vaian habitar en nós. Na novela O libro da filla, Inma López Silva cóllenos pola caluga e asómanos sen piedade a esa negritude que está aí, ao noso carón.

THE PLOT AGAINST AMERICA: ALÉN DO ESPELLO

Agardamos con ansia a miniserie A Dry Run de David Simon sobre os batallóns norteamericanos que loitaron contra os fascistas durante a Guerra Civil Española. Cando o proxecto se deu a coñecer hai un ano, o creador de The Wire, Treme ou The Deuce recibía ameazas por Twitter. Seica levamos moi ben isto da memoria histórica e as cunetas, e algúns decidiron advertilo sobre tratar as lerias do franquismo segundo se tiñan silenciado.

AND THEN WE DANCED: PAS DE DEUX LIBRE

O máis sensato sería ter botado man dun título máis lixeiro, se cadra dunha comedia que axudara a levar mellor tanto confinamento, pero o filme de Levan Akin cruzouse e non puiden ceder. Atrapoume a historia deste mozo, Merab (Levan Gelbakhiani), quen desde moi novo ensaia nun grupo de danza xeorxiana. O seu mundo fica sacudido coa chegada de Irakli (Bachi Valishvili), que se converte non seu rival pola vacante da Compañía Nacional de Danza e, sobre todo, no seu desexo.

ESTE CHEQUE NON PAGARÁ O MEDO A MORRER

Nesta segunda entrega das aventuras en banda deseñada de Pepe Carvalho, o personaxe creado por Vázquez Montalbán, un vello coñecido de cando nos tempos mozos traballara para a CIA aparece morto cunhas bragas no peto. O historial de mullereiro e festeiro da vítima non axuda, mais a viúva non cre a versión oficial da policía e contrata ao detective, que axiña descubre o complicado do caso e os poderes fácticos que vai ter que enfrontar.

MÚSICA, LITERATURA E CONDENA

Unha noite, unha mociña debruzada no peitoril dunha das pontes parisinas sobre o río, cae nas augas frías. Clamence nada fai por salvala cando sente o ruído que fai o corpo e mais o berro que escoita. E ese final: “Agora é tarde de máis, sempre será tarde de máis. Afortunadamente!”.Para sempre queda na lembranza o leitmotiv da narración. La chute, editada en 1956, un ano antes de que o seu autor, Albert Camus, recibise o Premio Nobel de Literatura. Foi a súa terceira e derradeira novela.

APOCALIPSE DOCE

De repente, durante a madrugada dun día calquera do 2014, Santiago de Compostela queda sen luz. Aínda que ao principio parece un apagón máis, pronto o grupo de personaxes que compoñen o elenco de Rueiro da cidade escura son conscientes de que a luz marchou. Talvez para sempre. É hora de adaptarse á nova situación. Patricia A. Janeiro compón na súa novela unha pequena apocalipse cotiá. O contexto de lectura da novela xa non é o da normalidade do noso tempo fronte ao que suporía un cambio radical nos hábitos e costumes diarios.

POR AMOR Á ARTE

Xa falamos aquí de Strange Mystery Flower cando apenas nacía. Pasou o tempo e semellaba que aquela orixinal e engaiolante idea inicial non ía dar máis de si. Por sorte, aínda coas dificultades que adoitan sufrir os proxectos que se saen do habitual, hoxe temos na man un CD ben xeitoso que polo menos dará fe da súa existencia. Porque aínda que poñerse a musicar poemas de William Blake non semella o máis viable comercialmente, visto o resultado sería unha auténtica mágoa non telo levado a bo porto.

O MUNDO COMO ELIPSE

“A elipse. O que nunca daremos contado. O que é preciso imaxinar. A fronteira entre a luz do simbólico e as tebras do imaxinario”. Esta é unha das cláusulas da poética esquemática que pecha Fábula das aves, o máis recente libro de poemas de Manuel Forcadela. Non obstante o recoñecemento da imposibilidade de abranguer as esferas do real desde a linguaxe, malia a redución da figura do mundo a unha elipse, o poeta Manuel Forcadela, desde a súa estrea en 1985 non cesou de falar, consciente de que “dicindo, o mundo é aínda máis inefable”.

UN DOCUMENTO HISTÓRICO SOBRE O `DIA DAS LETRAS GALEGAS´ E A REAL ACADEMIA GALEGA

A iniciativa de Paco del Riego ten agora un consenso pleno. O `Día das letras galegas´ acabou institucionalizado. O propio Fraga Iribarne, zorro vello, aproveitouno para poñerse a medalla galeguista proclamándoo día non laborable no DOGA (na liña da estratexia que se marcara cando, ao entrar en Raxoi arroupado por unha gaiteirada, se percatou da necesidade de conciliarse cos vellos galeguistas, aos que perseguira desde o ministerio de Información e Turismo franquista).