Venres 7, Agosto 2020
Home Cultura

Cultura

A POÉTICA DAS REDES

É evidente que nos últimos anos a rede mudou a nosa sociedade. Non só pola simple chegada de internet, a súa popularización crecente ou o seu salto á ubicuidade dos nosos móbiles, tamén pola fortuna que certas tendencias desta desenvolveron. A aparición de plataformas como Facebook, Twitter, Youtube, Snapchat, Instagram ou Tiktok conseguiu que as persoas usuarias puidesen dar un salto que só dez anos atrás parecía imposíbel: de simples consumidoras pasivas de contidos a creadoras e emisoras cun público potencial de miles de espectadores.Pero afectou todo isto á literatura ou segue a ser a cidade das letras un espazo onde as vellas regras seguen impávidas ante a mudanza social? [Un artigo de Mario Regueira]

[LINGUA] DA NORMALIZACIÓN SEN CONFLITO AO CONFLITO SEN NORMALIZACIÓN

Cando en 2005 se constituíu o primeiro goberno galeguista e progresista da Xunta saído directamente do voto popular, algúns pensamos que un novo ciclo se abría na política galega. Craso erro: non se abría, senón que se pechaba. A que estreou un novo ciclo foi a volta ao poder dun Partido Popular liderado por Alberto Núñez Feijóo. Un ciclo novo, tamén, na política lingüística galega. Imos ver. [Un artigo de Henrique Monteagudo]

BE WATER: ESPELLO DUN POSIBLE FUTURO?

O consumismo feroz está a provocar unha crise ambiental sen precedentes, que se reflicte na degradación do chan, na contaminación e nos efectos negativos do cambio climático. A literatura non é allea a esta emerxencia planetaria, como evidencia Isabel Mociño-González en Narrativas de ficção científica para a infância e a juventude, na que analiza unha serie de textos que alenta a capacidade de pensar de xeito crítico, ético e creativo ante situacións socioambientais que ameazan o futuro do ecosistema global.

O LADO ESCURO DO CORAZÓN

Hai historias que non acaban nunca, e non son precisamente as de amor, que poden rematar cun “quérote bastante” ou con calquera outra frase lapidaria das que a vida conxugal e burguesa nos ten preparadas. As historias de abuso dentro dos límites do fogar viven para sempre nas mentes das vítimas e no silencio dos que calan. Hai escuridades que dan medo e abismos aos que non nos apetece mirar, non vaian habitar en nós. Na novela O libro da filla, Inma López Silva cóllenos pola caluga e asómanos sen piedade a esa negritude que está aí, ao noso carón.

THE PLOT AGAINST AMERICA: ALÉN DO ESPELLO

Agardamos con ansia a miniserie A Dry Run de David Simon sobre os batallóns norteamericanos que loitaron contra os fascistas durante a Guerra Civil Española. Cando o proxecto se deu a coñecer hai un ano, o creador de The Wire, Treme ou The Deuce recibía ameazas por Twitter. Seica levamos moi ben isto da memoria histórica e as cunetas, e algúns decidiron advertilo sobre tratar as lerias do franquismo segundo se tiñan silenciado.

AND THEN WE DANCED: PAS DE DEUX LIBRE

O máis sensato sería ter botado man dun título máis lixeiro, se cadra dunha comedia que axudara a levar mellor tanto confinamento, pero o filme de Levan Akin cruzouse e non puiden ceder. Atrapoume a historia deste mozo, Merab (Levan Gelbakhiani), quen desde moi novo ensaia nun grupo de danza xeorxiana. O seu mundo fica sacudido coa chegada de Irakli (Bachi Valishvili), que se converte non seu rival pola vacante da Compañía Nacional de Danza e, sobre todo, no seu desexo.

ESTE CHEQUE NON PAGARÁ O MEDO A MORRER

Nesta segunda entrega das aventuras en banda deseñada de Pepe Carvalho, o personaxe creado por Vázquez Montalbán, un vello coñecido de cando nos tempos mozos traballara para a CIA aparece morto cunhas bragas no peto. O historial de mullereiro e festeiro da vítima non axuda, mais a viúva non cre a versión oficial da policía e contrata ao detective, que axiña descubre o complicado do caso e os poderes fácticos que vai ter que enfrontar.

MÚSICA, LITERATURA E CONDENA

Unha noite, unha mociña debruzada no peitoril dunha das pontes parisinas sobre o río, cae nas augas frías. Clamence nada fai por salvala cando sente o ruído que fai o corpo e mais o berro que escoita. E ese final: “Agora é tarde de máis, sempre será tarde de máis. Afortunadamente!”.Para sempre queda na lembranza o leitmotiv da narración. La chute, editada en 1956, un ano antes de que o seu autor, Albert Camus, recibise o Premio Nobel de Literatura. Foi a súa terceira e derradeira novela.

APOCALIPSE DOCE

De repente, durante a madrugada dun día calquera do 2014, Santiago de Compostela queda sen luz. Aínda que ao principio parece un apagón máis, pronto o grupo de personaxes que compoñen o elenco de Rueiro da cidade escura son conscientes de que a luz marchou. Talvez para sempre. É hora de adaptarse á nova situación. Patricia A. Janeiro compón na súa novela unha pequena apocalipse cotiá. O contexto de lectura da novela xa non é o da normalidade do noso tempo fronte ao que suporía un cambio radical nos hábitos e costumes diarios.

POR AMOR Á ARTE

Xa falamos aquí de Strange Mystery Flower cando apenas nacía. Pasou o tempo e semellaba que aquela orixinal e engaiolante idea inicial non ía dar máis de si. Por sorte, aínda coas dificultades que adoitan sufrir os proxectos que se saen do habitual, hoxe temos na man un CD ben xeitoso que polo menos dará fe da súa existencia. Porque aínda que poñerse a musicar poemas de William Blake non semella o máis viable comercialmente, visto o resultado sería unha auténtica mágoa non telo levado a bo porto.

O MUNDO COMO ELIPSE

“A elipse. O que nunca daremos contado. O que é preciso imaxinar. A fronteira entre a luz do simbólico e as tebras do imaxinario”. Esta é unha das cláusulas da poética esquemática que pecha Fábula das aves, o máis recente libro de poemas de Manuel Forcadela. Non obstante o recoñecemento da imposibilidade de abranguer as esferas do real desde a linguaxe, malia a redución da figura do mundo a unha elipse, o poeta Manuel Forcadela, desde a súa estrea en 1985 non cesou de falar, consciente de que “dicindo, o mundo é aínda máis inefable”.

UN DOCUMENTO HISTÓRICO SOBRE O `DIA DAS LETRAS GALEGAS´ E A REAL ACADEMIA GALEGA

A iniciativa de Paco del Riego ten agora un consenso pleno. O `Día das letras galegas´ acabou institucionalizado. O propio Fraga Iribarne, zorro vello, aproveitouno para poñerse a medalla galeguista proclamándoo día non laborable no DOGA (na liña da estratexia que se marcara cando, ao entrar en Raxoi arroupado por unha gaiteirada, se percatou da necesidade de conciliarse cos vellos galeguistas, aos que perseguira desde o ministerio de Información e Turismo franquista).

CORPOS SORPRENDENTES

Traballar desde a incomodidade é o reto que se propón esta compañía de recente creación, integrada por persoas cunha importante experiencia na interpretación circense. Unha incomodidade baseada na experimentación dunha linguaxe escénica diferente, que non pretende ser a do circo pero lembrar a ela, que non desexa ser a da danza pero si achegarse ao seu tratamento do corpo en escena, e que non quere ser teatro pero apela aos temas que trata o teatro máis contemporáneo, a saber, a confusión dos xéneros (outro lugar incómodo) e a ruptura coas convencións que xera unha incómoda liberdade individual e colectiva.

HIGH FIDELITY: VINILOS E FUXIDAS

Esgotados os usos e costumes dos 80 como referentes en todo tipo de  revivals, semella chegar a quenda dos 90: botar man da nostalxia e de recordos sospeitosamente esquecidos para revisitar temas, nomes e gustos culturais da derradeira década do século XX. Os principais destinatarios (e consumidores en potencia) deste rexurdimento serán os que foron mozos e mozas naquel tempo. Hai quen tenta incluír neste fenómeno a nova adaptación de High Fidelity, mais as chaves da serie de televisión son distintas.

HORIZONTES DA CIDADANÍA

É este un libro que reúne vontade divulgadora e reflexión crítica. Pola primeira, o lector atopará unha concentrada información sobre as principais ideas que orientaron o pensamento político occidental, desde Platón ata Sloterdijk, Nussbaum, Rancière ou Butler; pola segunda, convídanos a acompañalo na súa aventura intelectual, recoñecendo as súas dúbidas diante das radicais aporías que a complexidade das sociedades contemporáneas acaba opoñendo ás solucións que a teoría política viña, e vén, propoñendo.

MANFRED

No CGAC pódese visitar unha exposición dedicada ao artista Manfred Gnädinger, coñecido coma o Alemán de Camelle. Na praciña de entrada ao museo, dispúxose unha reprodución da súa casa-taller. No recibidor, un mostrario da súa obra. E no piso inferior, o seu proxecto de “Non-Posible Museo” e mais un documental sobre a súa vida e obra. A exposición leva o nome do seu museo imaxinado e insistentemente reclamado ás institucións. Museo [Do Ermitán] Man está comisariada por Andrea Serodio, responsable en Camelle do Museo Man, inaugurado máis dunha década desde a morte do artista.

A SUTURA COMO CONSTATACIÓN DA FERIDA

Para compoñer a miña lectura de Sutura, de Vanessa Glemsel, gustaríame falar, en primeiro lugar, do xogo, e isto apelando a un dos paratextos que acompañan o libro editado por Urutau e marabillosamente ilustrado polo artista Davida e que, unha vez rematado o poemario, nos aclara o instrumento que perpetrou a ferida posteriormente cosida no corpo. Refírome á dedicatoria: ás nenas que xogaban con coitelas. Lembro unha conversa que tiven a sorte de manter co poeta chileno Raúl Zurita, en que expresou que se a poesía é un xogo, ese xogo sería o da ruleta rusa.

UN LIBRO VELLO E NOVO

Dúas décadas van desde a publicación daquel sorprendente O estadio do espello (2018), escrito por María do Cebreiro cun corazón novo do trinque, como deixara dito Cunqueiro, até o seu polo de agora último libro, Soños. Arquivos. Cartas (2018). Ao longo de todos estes anos a súa poética foi medrando a ritmo intenso e constante, nun tránsito que fixo parada en rexistros diversos que en todos os casos comparten a rotundidade do verso e unha suxestiva precisión verbal.

VIAXANDO POR ESTRADAS SECUNDARIAS

Se hai alguén capaz de tecer un fío imaxinario que una a Eça de Queiroz, Raymond Carver e Boris Izaguirre, ou a Atahualpa Yupanqui, Buddy Holly e Rubén Blades, ás dúas Rosalías, a de agora e a De Castro, ou alguén que sexa quen de saltar das estradas de Terra de Montes a Cabo Verde pasando polo barrio de La Elipa, ese é Víctor Aparicio Abundancia, un tudense que leva máis de media vida vivindo fisicamente en Madrid e viaxando musical e mentalmente por medio mundo.

DIARIO DUN ENTERRO, O ABURRIMENTO DOS VELORIOS

A novela, máis ben nouvelle, é un diario de catro xornadas dividido en dezasete capítulos onde Xacobe, un trasunto do propio autor, conta, en primeira persoa e tempo verbal presente, as súas vivencias logo de saber que o seu avó materno morreu tras esvarar na bañeira. A viaxe de Barcelona á ficticia Eiradona, o contacto coa familia e a casa natal, os ritos da morte e o retorno a Catalunya son os tempos e espazos da obra.