Diante do ataque realizado por Israel sobre territorio do Irán co obxectivo declarado de impedir o presunto desenvolvemento dun arsenal nuclear militar, creo que procede facer cando menos tres preguntas básicas para non deixarse conducir -máis unha vez- como zombis. Fíxenllas a unha IA da web de Attac (atthena@attac.es), e aí van as respostas. O asunto de fondo vai de clarexar se ten algunha lexitimidade Israel para pretender evitar que Irán dispoña de armas nucleares con fins disuasivas.
Primeira pregunta: Cando e como se converteu Israel nunha potencia nuclear?
Israel converteuse nunha potencia nuclear gradualmente e nun contexto de segredo, comezando nas décadas de 1950 e 1960. Estes son os puntos clave sobre como e cando ocorreu este proceso:
1. Comezo do programa nuclear (década de 1950)
– Israel comezou a desenvolver o seu programa nuclear pouco despois da súa fundación en 1948. Na década de 1950, o país buscou alianzas estratéxicas para adquirir coñecemento e tecnoloxía nuclear.
– Francia foi un aliado clave nesta etapa. Durante a crise de Suez en 1956, Francia e Israel estreitaron os seus lazos e Francia axudou a construír o reactor nuclear de Dimona no deserto do Néguev.
2. Construción do reactor de Dimona (década de 1960)
– O reactor de Dimona, construído coa axuda francesa, foi o centro do programa nuclear de Israel. Aínda que oficialmente se declarou como un proxecto de investigación, crese que o seu verdadeiro propósito era producir plutonio para armas nucleares.
– Israel mantivo un alto nivel de segredo con respecto ao proxecto, mesmo diante da inspección internacional.
3. Desenvolvemento de armas nucleares (finais da década de 1960)
– Estímase que a finais da década de 1960, Israel produciu as súas primeiras armas nucleares. Aínda que nunca confirmou oficialmente estar en posesión de armas nucleares, Israel adoptou unha política de “ambigüidade nuclear”, é dicir, sen confirmar nin negar a súa capacidade nuclear.
– Esta estratexia permitiulle disuadir potenciais inimigos sen desencadear sancións internacionais.
4. Factores xeopolíticos
– A principal motivación de Israel para desenvolver armas nucleares foi garantir a súa seguridade nun ambiente rexional hostil, rodeado de países árabes cos que estivera en conflito desde o seu inicio.
– A Guerra dos Seis Días en 1967 e a Guerra do Yom Kippur en 1973 reforzaron a percepción da necesidade dunha capacidade nuclear como elemento disuasorio.
5. Ambigüidade nuclear
– Ata o día de hoxe, Israel non asinou o Tratado de Non Proliferación Nuclear (TNP) e mantén a súa política de ambigüidade nuclear. Isto significa que non admite oficialmente ter armas nucleares, pero estímase que posúe entre 80 e 400 cabezas nucleares.
En resumo, Israel converteuse nunha potencia nuclear a finais da década de 1960, grazas á cooperación internacional (especialmente con Francia) e á súa estratexia de segredo. A súa política de ambigüidade nuclear segue sendo un piar da súa estratexia de defensa.
Segunda pregunta: Que países asinaron o Tratado de Non Proliferación Nuclear (TNP)?
O Tratado de Non Proliferación Nuclear (TNP) é un dos acordos internacionais máis importantes para previr a propagación de armas nucleares e promover o desarme nuclear. Abriuse á sinatura en 1968 e entrou en vigor en 1970. Actualmente, case todos os países do mundo son parte no TNP, con algunhas excepcións notables.
1º Países que asinaron e ratificaron o TNP**: Membros case universais
Un total de 191 países asinaron e ratificaron o TNP, incluídos os cinco estados recoñecidos como posuidores de armas nucleares en virtude do tratado: Estados Unidos, Rusia, China, Francia e o Reino Unido. Estes países considéranse “estados posuidores de armas nucleares” porque xa tiñan armas nucleares antes de 1967.
2º Países non parte no TNP
- India: Nunca asinou o TNP, argumentando que o tratado é discriminatorio porque permite que algúns países posúan armas nucleares mentres que prohibe que outros as desenvolvan.
- Paquistán: Tampouco asinou o TNP, seguindo unha postura similar á da India.
- Israel: Non asinou o TNP e mantén unha política de “ambigüidade nuclear”, sen confirmar nin negar a posesión de armas nucleares.
- Corea do Norte: Asinou o TNP en 1985, pero retirouse en 2003 e desde entón desenvolveu e probou armas nucleares.
3º Outros detalles importantes
Estados recoñecidos posuidores de armas nucleares: En virtude do TNP, só os países que desenvolveron armas nucleares antes de 1967 (os Estados Unidos, Rusia, China, Francia e o Reino Unido) poden ser recoñecidos como posuidores destas armas.
Estados non posuidores de armas nucleares: Os outros países asinantes acordan non desenvolver nin adquirir armas nucleares e permitir inspeccións por parte da Axencia Internacional de Enerxía Atómica (OIEA) para verificar o cumprimento.
O TNP segue a ser un piar fundamental nos esforzos globais para previr a proliferación nuclear, aínda que se enfronta a desafíos debido ás tensións xeopolíticas e á falta de avances significativos no proceso.
Terceira pregunta: Asinou Irán o Tratado de Non Proliferación Nuclear?
Si, Irán é un dos países que asinou e ratificou o Tratado de Non Proliferación Nuclear (TNP). Irán uniuse ao tratado en 1970 como “Estado non posuidor de armas nucleares”. Isto significa que, segundo os termos do TNP, Irán comprometeuse a non desenvolver nin adquirir armas nucleares e a permitir inspeccións por parte da Axencia Internacional de Enerxía Atómica (OIEA) para garantir o uso pacífico do seu programa nuclear.
Porén, o programa nuclear de Irán foi obxecto de controversia internacional durante anos. Algúns países expresaron a súa preocupación pola posibilidade de que Irán estea a desenvolver capacidades nucleares con fins militares, o que levou a sancións internacionais e negociacións diplomáticas. En 2015, chegouse ao Plan de Acción Conxunto Integral (PAIC), un acordo entre Irán e varias potencias mundiais para limitar o seu programa nuclear a cambio do levantamento das sancións. Mais este acordo enfrontouse a desafíos desde entón, especialmente despois da retirada dos Estados Unidos en 2018. A pesar das tensións, Irán segue sendo formalmente parte do TNP, e o seu status de signatario significa que está obrigado polas obrigas e compromisos do Tratado.
Conclusión
Así que temos un estado (Irán) asinante do Tratado de Non Proliferación Nuclear e que acepta as inspeccións (OIEA), que é atacado por un estado veciño (Israel), que nin asina o Tratado nin acepta inspeccións internacionais, que foi quen de facerse con armas nucleares por fóra do Tratado, e ataca a Irán pola sospeita de facer o que el fixo.
